„Kochałam Ellę najbardziej na świecie i zrobiłabym wszystko, żeby ją odnaleźć. Ale niewiedza co się z nią stało, wydaje się co najmniej tak samo trudna do zniesienia jak świadomość, że umarła. (…) Dopóki sprawa zaginięcia Elli nie zostanie wyjaśniona, rodzina Stenbecków nie zazna spokoju. Nikt z niczym się nie pogodził. Wszyscy stoją dokładnie w tym samym miejscu co przed rokiem (…).”

„Ciemność” Camilli Grebe to wstrząsający kryminał z elementami thrillera oraz bogatą warstwą obyczajową. Jego bohaterami są: Myra Stenbeck - szesnastolatka, która nie może pogodzić się z zaginięciem siostry oraz para policjantów, Manfred Olsson i Pirjo Lundquist, prowadzący śledztwo w sprawie morderstwa nastolatki, jakiej ciało znaleziono w Ciemności - odosobnionym miejscu spotkań nastolatków ze szwedzkiego miasteczka Storfosy. Narracja prowadzona jest naprzemiennie z punktu widzenia wszystkich naczelnych postaci, dzięki czemu opisywane wydarzenia nie powtarzają się, a uzupełniają. Autorka w niezwykle plastyczny, nader przejmujący sposób odmalowała świat Myry. Pełen żalu za najbliższą krewną, która była dla niej również wzorem i serdeczną, nieodłączną przyjaciółką, jakiej nikt nie może zastąpić. Przytłoczony obowiązkami, którymi żadne dziecko nie powinno zostać obciążone: prowadzeniem domu, brakiem pieniędzy, opieką nad wiecznie pijaną matką i ciągle głodnymi psami. To przerażające uniwersum, w jakim żaden z dorosłych nie stanął wobec dziewczyny na wysokości zadania. Jedynie zawiódł i nie wykonał swoich podstawowych powinności - poczynając od rodziców, po nauczycieli, skończywszy na funkcjonariuszach policji. Co porusza najbardziej, Myra czuje się za to wszystko odpowiedzialna i jest przekonana, że to do niej należy dbanie o tych, którzy sami powinni udzielać jej pomocy. Trzeba wielkiego talentu pisarskiego, aby całość tę przedstawić warstwą językową będącą mieszaniną dorosłości - zaskakująco dojrzałych przemyśleń z dziecięcą jeszcze naiwnością oraz poczuciem bezsiły wobec ogromnych wyzwań, lecz jednocześnie skrywaną na dnie serca nieutuloną nadzieją, że wszystko da się jeszcze rozwiązać pomyślnie. I obrazową tak dalece, że odbiorca wiele wersów czyta ze smutkiem - by długo ich nie zapomnieć. Szczególnie przemawiają do wyobraźni słowa: „Bo na jednego alkoholika przypada przynajmniej jedna dodatkowa ofiara schowana w cieniu tego, co obnaża jego nałóg. Wepchnięta w cały ten syf, smród, obojętność i demonstracyjną niezdolność do uporania się z najprostszymi rzeczami w domu.” czy: „Pomyślałam wtedy o mamie: ona nie pracuje, ale nie można też powiedzieć, żeby naprawdę żyła. Po prostu leży na kanapie i istnieje. Jak ozdobna poduszka, którą dostałyśmy od Augusta po śmierci jego żony i której już nie chciał, ale nie miał serca wyrzucić.” Sceny z udziałem matki wiecznie pod wpływem alkoholu, z huśtawkami nastrojów, kończącymi się niepohamowanymi wybuchami wściekłości i agresji, które kieruje w stosunku do bezbronnego dziecka są przepojone dramatyzmem tym większym, że Myra nie tylko nie ma o to najmniejszego żalu, ale co więcej - obwinia siebie i jest przekonana, że to ona powinna troskać się o los dojrzałego oprawcy. Przejawia przy tym siłę charakteru i odwagę, których zupełnie brakuje dorosłym, jacy ją otaczają. Jedynym wyjątkiem jest August - gburowaty sąsiad o złotym sercu. Książka podejmuje też trudny temat p*ed*ofilii wcale nie takiej rzadkiej - pleniącej się wśród nauczycieli i przykładnych panów domu, dumnie prezentujących w mediach społecznościowych słodkie obrazki swoich matek, żon i dzieci. Pisarka w tym względzie nie pozostawia żadnych wątpliwości i rozprawia się z mitem jednej z wersji motywu age gap, co to stała się popularna w dzisiejszych, spsiałych czasach. Stwierdza rzecz niby oczywistą, która jednak nie do wszystkich dociera - istoty w wieku 13- 17 lat to nie kobiety w pełnym tego słowa znaczeniu, ale hybryda dorosłości i dziecięctwa, często z przewagą tego drugiego czynnika. Nawet, gdy we własnym pojęciu są całkowicie dojrzałe. Każdy mężczyzna w sile wieku, który uwodzi taką osobę to zwykły p*ed*ofil, żerujący na bezbronności wobec sztuki manipulacji, wynikającej z doświadczenia życiowego i faktu, że jest pozornym wzorem i oparciem, jakiego próżno szukać wśród rówieśników. Z zimną krwią i obojętnością wprowadzający w świat, którego żaden nastolatek nie powinien zaznać i obciążający własnymi problemami, jakie pozostawiają w młodej duszy niegojące się rany. To zjawisko ohydne i złe do szpiku kości, prawdziwa Ciemność, która pochłania bez reszty niewinnych, co to nie są w stanie się z niej wydostać bez utraty cząstki siebie. Tej najważniejszej, bo łączącej się z sercem i miłością. Warto przytoczyć wymowny cytat „wyjęty z głowy” Pijro: „(…) tak naprawdę napalał się na moją trzynastoletnią siostrzenicę, która jednego dnia obmalowuje sobie oczy na czarno, a drugiego tuli w łóżku pluszowego misia. Która wciąż rysuje księżniczki, ale potrafi też godzinami półszeptem rozprawiać z koleżankami o chłopakach. Która płacze, kiedy ktoś nie zaprosi jej na urodziny, a potem dyskutuje z zacięciem o polityce, wykazując imponującą wiedzę i zaangażowanie. Jedną nogą jest w świecie dorosłych, a drugą jeszcze w dzieciństwie, które wkrótce zostawi za sobą." Czy szesnastolatka, która dopiero co skończyła gimnazjum bądź podstawówkę bardzo się różni od tego opisu? Każdy, kto dysponuje choć podstawowym poziomem wrażliwości i poznał świat Myry doskonale zna odpowiedź na to pytanie. Tym, którzy owym się nie kierują pozostawiam do przemyślenia następny fragment powieści: „(…) nastolatki zakochane (…) dawały się wciągnąć w spiralę manipulacji, poczucia winy i wstydu.” Wymowne. Do zalet książki zaliczyć należy także świetne zarysowanie sylwetek Manfreda i Pirjo, których niegdyś połączył gorący romans. Kobieta, samotna i dobrowolnie opiekująca się córką tragicznie zmarłej siostry, rozpaczliwie pragnie uczucia, jednak ma na tyle godności w sobie, by nie żebrać o nie czy nie zdobywać za wszelką cenę. Zmaga się także z chorobą alkoholową, która przeniosła na tamten świat jej babcię i matkę. Przepojone kostycznym komizmem, ale i tragiczne w wyrazie są chwile, w jakich raczy się „procentami” i widzi zjawy bliskich, które zgryźliwie komentują jej aktualne postępowanie i życiowe wybory. Z kolei z pozoru zarozumiały i zimny perfekcjonista policjant to tak naprawdę wrażliwiec przeżywający traumę po zastrzeleniu nastolatka, który wygrażał mu bronią, jaka okazała się zwykłą atrapą. Obydwoje kierują się poczuciem sprawiedliwości i człowieczeństwa, dokładając wszelkich starań, aby śledztwo w sprawie zaginięcia Elli i śmierci nieznanej nastolatki doprowadzić do pomyślnego finału, o czym jednak rozgoryczona Myra nie ma pojęcia, posądzając ich o obojętność wobec tragedii, jaka spotkała jej rodzinę. Fabuła prowadzona jest na tyle dynamicznie, że czytającemu nie sposób odłożyć książki bez dotarcia do zaskakującego i efektownego finału, który zadowoli wszystkich wielbicieli mroczności. Grebe umiejętnie myli tropy - co rusz kieruje uwagę na nowych podejrzanych i krok po kroku odsłania skomplikowane tajemnice związane z zaginięciem siostry Myry. W ten sposób powstaje złożona konstrukcja - istne jezioro powstałe z wielu niewielkich strużek, na którego głębokim dnie czają się liczne, wstrząsające sekrety z przeszłości i teraźniejszości... Pozostaje je odkryć, jako że „Ciemność” to mistrzowski thriller, dramat rodzinny i kryminał w jednym. Warto dać jej pochłonąć się bez reszty, pamiętawszy jednak o tym, że w jej cieniu zawsze czają się potwory. 10/10

„Biegnę szybciej niż kiedykolwiek do tej pory. Pędzę, żeby ratować życie i z wielu innych powodów. Dla Elli, dla mamy, dla psów. Dla tego, co mogło się wydarzyć, ale się nie wydarzyło, i dla tego, co wciąż może się stać. Biegnę, bo muszę. I dlatego, że mogę.”