Uwięzione w tragicznie zlodowaciałej bajce nieszczęścia, namalowane onirycznymi słowami “Kwiaty zimnej wiosny” Katarzyny Hewy nie rozkwitają pod warstwą śnieżnego puchu, którego ilość wydaje się ogromnieć wraz z każdą przewróconą stroną książki. Ich płatki zaczynają zamarzać na samych krawędziach i obrastają warstwą szronu, by kolejny podmuch przenikającego do szpiku kości wiatru spróbował sprawić, że ugną się pod ciężarem nieuniknionego losu. Prawie żadna dusza nie dostrzega jednak tego zmyślnego spektaklu. Skrzydła rośliny tak oślepiają jasnością bieli, że aż niemalże idealnie wtapiają się w tło rozszalałego przedstawienia przyrody. Może właśnie to było jej celem? Napisałam kiedyś kilka wersów, które w oryginale głoszą: Любовь сильнее смерти и опаснее рока, потому что ведёт вперёд, даже когда путь растворяется в тумане обречённости. Она не ищет спасения, выбирает верность чувству и своим ценностям. За этот выбор всегда платят высшей ценой… - i jakie w mojej ocenie doskonale przystają do twórczości Hewy, władającej literackimi zdaniami wziętymi jakby z zupełnie innej rzeczywistości. Lepiej brzmią po rosyjsku, lecz wolnym tłumaczeniu znaczą: Miłość silniejsza jest niż śmierć i groźniejsza niż fatum, wszak prowadzi naprzód nawet wówczas, gdy droga rozpływa się we mgle przeznaczenia. Nie szuka ocalenia. Wybiera wierność uczuciu i swoim wartościom, za jaki to wybór zawsze płaci się najwyższą cenę... Gdybym miała krótko podsumować “Kwiaty zimnej wiosny” - wybrałabym te właśnie wersy i dodała do nich dwie znaczące informacje. Po pierwsze, choć przewidziałam możliwy rozwój fabuły, ta opowieść złamała mi serce, rozbiwszy je na milion kawałków. Cóż, a przynajmniej tak by zrobiła, gdybym nim dysponowała. Na domiar złego wycisnęłaby z mrocznych oczu łzy. Po wtóre, to JEDNA Z NAJPIĘKNIEJSZYCH historii o miłości, jakie przeczytałam W ŻYCIU. Jej narracja majestatycznie odziewa czytelnika woalem utkanym ze smutku. Otula go także mistrzowską liryką, która szepcze do ucha opowieść o kwiecie, jaki musiał delikatne płatki zahartować niczym stal. Jest wspaniała.

Kochasz wolność i przygody. Nigdy nie pasowałeś do zwykłej, szarej egzystencji, jaką wiodą inni ludzie. Nie czujesz się od nich lepszy, po prostu jesteś odmienny - Twój niespokojny duch co rusz domaga się nowych podniet. Gdy wielokrotnie wracałeś do rodzinnej, pięknej Barcelony, liczyłeś ostatnie grosze, które pozostały Ci z ostatniej wyprawy i spoglądałeś na swoje podziurawione spodnie, zadając sobie jednocześnie pytanie, czy warto włóczyć się po całym świecie. Czy nie lepiej osiąść spokojnie w niewielkim mieszkanku, jakie pozostawiła Ci ukochana babcia, znaleźć pracę, poznać kobietę i wreszcie się ustatkować. Ale zawsze po paru dniach stagnacji nogi wiodą Cię do portu, w którym wciągasz pełną piersią słone od morskiej wody powietrze i ogarnia Cię niezmierzona tęsknota za wolnością. Taką, którą mierzy się głębią lazurowej wody pod kilem, wysokością palm na odległym wybrzeżu oraz szerokością kół, wykonywanych nad głową przez majestatyczne Albatrosy. Chodząc po uliczkach miasta, czujesz się coraz bardziej wyobcowany. Nie potrafisz znaleźć z ludźmi wspólnego języka, nie brakuje Ci też za towarzystwa dawnych przyjaciół, którzy, widząc, że ich nie potrzebujesz, już dawno odsunęli się od Ciebie. A może to właśnie Ty zacząłeś unikać ich bliskości. Tak czy inaczej, za każdym razem wracasz do starych nawyków i pędzisz przed siebie w poszukiwaniu przygody, nie zastanawiając się, co zdarzy się jutro. Przemierzyłeś świat wszerz i wzdłuż a odciski Twoich stóp można by znaleźć na Karaibach, nad Morzem Czerwonym, w Zanzibarze, Tajlandii, obu Amerykach i w innych niezliczonych krainach. 

„(...) coraz bardziej oddalałem się od świata, do którego - jak czułem - nigdy naprawdę nie pasowałem. Jakby inni wiedzieli coś, czego nikt mi nie powiedział, a co było niezbędne, by poczuć się częścią całości.” 

Tylko przetrwać, nawet za cenę stracenia lub chwilowego ukrycia w mroku niepamięci wszystkiego, co się przeżyło i tego, kim tak naprawdę się jest. Dostosować się do teraźniejszych okoliczności, skryć osobowość jak najgłębiej w środku, za codzienność przyjmując ciszę i niewychylanie się pod żadnym pozorem. Słowo w niewłaściwym języku może przynieść najgorsze z konsekwencji. Zbyt głośna rozmowa z sąsiadką o długim języku - nieszczęście. Zdradzenie córce, kim w istocie był jej ojciec i w jakich okolicznościach się poczęła - zniszczenie jej zaufania i zachwianie całym światopoglądem. Po naznaczonym wojenną pożogą, wciąż złożonym z szarości mieście najlepiej przemykać niezauważonym. Możliwie pod osłoną nocy, w ciszy, bez spoglądania komukolwiek prosto w oczy. To nie jest łatwe życie ani takie, którego powinno się życzyć nawet obcej osobie. Człowiek nie ma jednak władzy nad wyborem tego, na jakim kawałku świata i w jakim czasie się narodzi. Wrzucony w rozszalały wir dziejowych odmętów, stara się za wszelką cenę wpasować we własny kawałek rzeczywistości. To nie jest heroiczne, lecz normalne. A mimo tego, gdy śledzi się losy niektórych książkowych bohaterów, odczuwa się głęboką zadumę. Próbuje się postawić na ich miejscu, czego w mojej opinii nigdy robić nie należy. Jak głosi znana maksyma, tyle wiemy o sobie, na ile nas sprawdzono. Ocenianie poczynań minionych z perspektywy miękkiego fotela, ustawionego w wygodnym, bezpiecznym pokoju wydaje się niewłaściwe. “Cudze oddechy”, jakie tchnął w wykreowane postaci Paweł J. Sochacki, sprawiają jednak, że czytelnik mimowolnie zastanawia się: jak odnalazłbym się w powojennej rzeczywistości? Czy pokusiłbym się o bliźniacze wybory, a może wolę myśleć, że zachowałbym się zupełnie inaczej? Trzy kobiety - każda z własną historią, nierozerwalnie powiązaną z opowieściami tych pozostałych. Córka, matka i dobrodziejka, złączone tajemnicami i nieustającymi zagrożeniami, teraz splecione jeszcze ciaśniej na skutek niewyjaśnionego zaginięcia sąsiadki. Niewielka miejscowość zamieniona na klimat prowincji z czasów głębokiego PRL-u... Ukojenia brak. 

Literacka uczta dla wytrawnych smakoszy - opowieść, jaka wymyka się wszelkim ramom gatunkowym. Pozornie można by stwierdzić, iż Agnieszka Płonka stworzyła fantastyczną narrację, jednak wnikliwi już po kilku stronach lektury “Starego przyjaciela” zaczną dostrzegać, że oryginalnie wyglądające przystawki to w istocie historia skomponowana z niezliczonej ilości metafor w wielu aromatach. Choć jej fabułę należy określić mianem skomplikowanej - zapewniam, że jeśli się w niej rozsmakujesz, będziesz nad nią rozmyślał przez kolejne dni i zapragniesz skosztować jej ponownie. Pisarka, zupełnie niczym opatrzony gwiazdką Michelin artysta, włada piórem w sposób dojrzały i pewny, zabierając w czytelnika w podróż tak niewtórną, jak tylko da się to wyobrazić. Z pogranicza jawy oraz snu, mrzonek i koszmarów, przeszłości oraz teraźniejszości - a wszystko to okolone wręcz poetycką warstwą językową. Jej głębię, wbrew pozorom, sugeruje już sama okładka. Prosta, a jednak po poznaniu tej niezwykłej gawędy, nabierająca tak wiele znaczeń. To historia o tym, że połączenie krwistej czerwieni, nieodłącznie kojarzącej się z obmierzłością kom*unizmu, z nieskalaną niewinnością błękitu daje odcień fioletu. Ten zaś przybiera postać siniaka, co to zbyt długo pozostaje na skórze. Opowieść o niedostrzeżonym nietoperzu, nadającym na niesłyszalnych falach. Stającym w płomieniach Feniksie, jaki chroni własne tajemnice i rzadko daje się dostrzec ludziom. Lwie uwięzionym w klatce, którego nie da się uciszyć. Tak jak najsilniejszych spośród odmiennie myślących, jakich propagandziści nieustannie deprecjonują, próbując zamknąć im usta. Nieosądzonych zbrodniach. Dla mnie jednak “Stary przyjaciel” jest przede wszystkim świadectwem niezłomności pewnej kobiety z Fioletowego Podwórka. Kasandry, jaka mimo wielkich możliwości w razie przemiany i autozdrady, pozostała wierna swoim przekonaniom. To zaś zawsze pozostaje najwyższą wartością... pod niebem, które nigdy nie przestaje błękitnieć. Jeśli tylko patrzy się na nie z dobrej strony. 

Nienawidzisz krawaciarzy. Zawsze nimi gardziłeś - tym stadem szczurów, które nie zważają na godność własną oraz innych ludzi i pną się po chyboczącej drabinie do raju wyśnionej kariery, jaki w ostatecznym rozrachunku okazuje się jedynie nędzną namiastką szczęścia. Krzywdzą bez zastanowienia słabszych i korzą się na widok silniejszych... A pech chce, że dzisiaj właśnie będziesz musiał zanurzyć się w tym obmierzłym dla Ciebie świecie. Musisz bowiem przesłuchać pracownicę modnej firmy architektonicznej o “zaskakującej” nazwie Dom-In. To przyjaciółka zaginionej bez śladu przed prawie miesiącem kobiety i ostatnią osobą, która widziała ją przed tym tajemniczym zdarzeniem. Wchodząc na klatkę biurowca, natykasz się na jednego z „białych kołnierzyków” i z trudem powstrzymujesz się, aby nie przyciąć go drzwiami. Dzierży karton pełen osobistych rzeczy i na pytanie, czy pracuje tu Joanna Niedźwiadek, wyraźnie roztrzęsiony odpowiada, że owszem, ale on już nie jest jej szefem. Z satysfakcją odprowadzasz go wzrokiem, uradowany, że nawet tym z samego świecznika zdarzają się „wylania” z roboty. Wkrótce potem siadasz naprzeciw nader zdenerwowanej dziewczyny. Jest jedyną szansą na ustalenie czegoś konkretnego i złapanie choćby najmniejszego śladu, który wyjaśniłby, co stało się z zaginioną. Początkowo niewiele udaje Ci się z kobiety wyciągnąć, ale w końcu pod silnym naciskiem zaczyna sobie przypominać szczegóły. Z zeznań wynika, że z Katarzyną Jaworską spotkała się na pogaduchy we wrocławskim parku dokładnie 26 grudnia zeszłego roku. Po krótkim spacerze pożegnały się, więc przesłuchiwana wróciła do domu. Jednak jest coś, co nie daje jej spokoju. Ciemny samochód, który mijał ją, gdy szła na spotkanie... Potem widziała go zaparkowanego blisko nich i to na niedozwolonym miejscu. Zauważyła też, że ruszył za przepadłą zaraz po tym, jak się rozstały... 

Przezabawna, a przy tym posiadająca wielobarwne tło fabularne oraz świetnie zarysowane sylwetki psychologiczne postaci... Właśnie taka powinna być najlepszej jakości komedia romantyczna - i dokładnie te wymogi spełnia powieść kanadyjskiej Pisarki o zwracającym uwagę tytule “Jak poskromić Diabła” (któż nie marzył, by odpowiedzieć na to pytanie w praktyce, kompleks mesjasza i te sprawy albo po prostu szczere uczucie względem najtrudniejszych wyzwań 😉). Choć zimą mam najwięcej energii a styczeń uważam za nader wesoły miesiąc roku, ponoć większość postrzega go jako najbardziej depresyjny. Jeśli się do niej zaliczasz (lub też kochasz żarty sytuacyjne w doskonałych fabułach), mam dla Ciebie idealne remedium, które zapewni Ci dużą dawkę szczerego śmiechu co najmniej kilkudziesięciokrotnie - nieodkładalną narrację Kyry Parsi. Początkowo podchodziłam do niej z równie silnym pociągiem co do opalających się na różowo, nordyckich blondynów 😉, to jest ujemnym, zapomniawszy na chwilę o zaskakującym fakcie - Wydawnictwo Ale to fenomen, jaki nie wziął jeszcze pod skrzydła ni jednej historii, która by mi się nie podobała. Obawiałam się lektury szatańskiej opowieści, ponieważ widziałam o niej niemalże same zachwycone opinie. A jak wieloletnia praktyka zrzędliwego, recenzenckiego wyjadacza wskazuje - jeżeli większość chwali propozycję literacką, niespełna w stu procentach znajdę się w opozycji. I to bynajmniej nie z powodu zwyczajowej przekory, która dinozaurom w pewnym wieku, pełniących określoną profesję już nie przystoi. Niewyjaśnialne, lecz po prostu prawie zawsze tak bywa. Tymczasem... oto mistrzowski kawałek prozy, wręcz stworzony do tego, aby rozpocząć z nim czytelniczo rok, miesiąc czy tydzień. Najeżona przekomarzankami pomiędzy głównymi postaciami sztuka, od jakiej nie można się oderwać. Wyposażona w dodatku w wielowymiarowe tło psychologiczne, którego pewien fragment nieomal mnie wzruszył, a to nie lada gratka. Tym razem z niechęcią zgodzę się z ogółem - ta książka jest świetna, poproszę o więcej!